Phán têch âoaûn trêch “Chë em Thuyï Kiãöu” âãø tháúy roí “Våïi buït phaïp tinh diãûu, Nguyãøn Du khäng nhæîng xáy dæûng lãn hai chán dung “Mäùi ngæåìi mäüt veí mæåìi phán veûn mæåìi” maì dæåìng nhæ coìn noïi âæåüc caí tênh caïch, thán pháûn...toaït ra tæì diãûn maûo cuía mäùi veí âeûp riãng”.
Âoaûn trêch “Hai chë em Thuyï Kiãöu” nàòm åí pháön âaìu cuía cáu chuyãûn. Trong âoaûn trêch naìy, Nguyãùn Du táûp trung miãu taí hai chán dung tuyãût myî cuía chë em Thuyï Kiãöu. Âàòng sau nhæîng neït buït miãu taí tinh tãú vaì âäüc âaïo, ngæåìi âoüc coï thãø nháûn tháúy táúm loìng æu aïi, trán troüng âàûc biãût cuía Nguyãùn Du âäúi våïi nhán váût cuía mçnh. Qua ngoìi buït cuía Nguyãùn Du, hai chë em Thuyï Kiãöu âãöu xinh âeûp, nhæng “mäùi ngæåìi (taìi tçnh) mäùi veí” våïi dæû baïo træåïc säú pháûn, tênh caïch, cuäüc âåìi cuía mäùi nhán váût, âàûc biãût laì Thuyï Kiãöu, nhán váût cuía truyãûn.
Måí âáöu âoaûn trêch, Nguyãùn Du giåïi thiãûu veí âeûp chung vãö hai chë em våïi bäún cáu thå:
“Âáöu loìng hai aí täú nga
Thuyï Kiãöu laì chë, em laì Thuyï Ván
Mai cäút caïch, tuyãút tinh tháön
Mäùi ngæåìi mäüt veí mæåìi phán veûn mæåìi”
Caí hai chë em âãöu coï veí âeûp toaìn myî, tæì hçnh thæïc bãn ngoaìi “Mai cäút caïch” âãún veí âeûp bãn trong tám häön “Tuyãút tinh tháön”. Veí âeûp cuía Thuyï Ván âæåüc miãu taí åí bäún cáu thå tiãúp:
“Ván xen trang troüng khaïc våìi
Khuän tràng âáöy âàûn neït ngaìi nåí nang
Hoa cæåìi ngoüc thäút âoan trang
Máy thua næåïc toïc, tuyãút nhæåìng maìu da”
Veí âeûp cuía Thuyï Ván âæåüc Nguyãùn Du miãu taí mäüt caïch toaìn veûn tæì khuän màût, neït ngaìi, maìu da, maïi toïc âãún tiãúng noïi, nuû cæåìi vaì cäút caïch. Thuyï Ván hiãûn ra qua nhæîng hçnh aính, nhæîng tênh cháút æåïc lãû cuía vàn hoüc cäø trung âaûi. Nguyãùn Du táûp trung tä âáûm veí âeûp phuïc háûu, âoan trang cuía Thuyï Ván. Váùn laì caïch thæïc quen thuäüc cuía vàn hoüc cäø, láúy veí âeûp cuía thiãn nhiãn laìm chuáøn mæûc cho veí âeûp con ngæåìi, nhæng bæïc chán dung cuía Thuyï Ván, qua neït veí thán tçnh cuía Nguyãùn du bäøng råí nãn säúng âäüng laì nhåì âaî chæïa âæûng trong âoï quan niãûm vãö taìi saï cuía chênh nhaì thå. Gæång màût xinh âeûp âáöy âàûn, veí âeûp âoan trang phuïc háûu cuía Thuyï Ván-mäüt veí âeûp vaì thiãn nhiãn sàôn loìng nhæåìng nhën “Máy thua næåïc toïc tuyãút nhæåìng maìu da”-nhæ dæû baïo træåïc mäüt cuäüc âåìi, mäüt säú pháûn ãm âãöm, troìn trëa, bçnh yãn cuía naìng.
Quaí tháût, våïi nhæîng tæì ngæî trau chuäút, nhæîng hçnh aính æåïc lãû tæåüng træng veí âeûp vaì giaìu sæïc gåüi taí, âæåüc loüc qua tám häön máùn caím, tinh tãú, Ng.Du âaî khàõc hoaû khaï säúng âäüng veí âeûp âaìi caïc, âoan trang viãn maîn, mån måín sæïc säúng cuía Thuyï Ván, biãøu hiãûn mäüt tám häön vä tæ, dæû baïo træåïc mäüt cuäüc âåìi yãn äøn, vinh hoa, phuï quyï seî mèm cæåìi, vui veí ræåïc âoïn naìng.
Song, viãûc miãu taí veí âeûp cuía Thuyï Ván, khäng phaíi laì chuí âêch nghãû thuáût cuía taïc giaí. Âoï thæûc cháút chè laì viãûc taûo tiãön âãö, tao ra mäüt âiãøm tæûa nghãû thuáût “taí khaïch hçnh chuí” âãø laìm näøi báût hån taìi sàõc cuía Thuyï Kiãöu, nhán váût trung tám cuía taïc pháøm.
Khaïc våïi Thuyï Ván, Th Kiãöu coï mäüt veí âeûp “sàõc saío màûn maì” caí taìi láùn sàõc âaût tåïi mæïc tuyãût våìi.Cuîng nhæîng tæì ngæî, hçnh aính æåïc lãû tæåüng træng, qua ngoìi buït miãu taí taìi hoa cuía Ng Du, hçnh aính naìng Kiãöu hiãûn lãn läüng láùy, sàõc næåïc hæång tråìi âãún hoa phaíi “ghen”, liãùu phaíi “håìn”.
Âäi màõt âeûp cuía naìng trong nhæ næåïc muìa thu, läng maìy xin xàõn, tæåi non nhæ sàõc nuïi muìa xuán “laìn thu thuyí, neït xuán sån”. Nãúu nhæ veí âeûp cuía Thuyï Ván tråìi xanh coìn coï thãø nhæåìng nhën, thç træåïc sàõc âeûp cuía Thuyï Kiãöu, thiãn nhiãn taûo hoaï cuîng tråí nãn âäú kë ghen gheït
“ Kiãöu caìng sàõc saío màûn maì,
So bãö taìi sàõc laûi laì pháön hån
Laìn thu thuyí neït xuán sån,
Hoa ghen thua thàõm liãùu håìn keïm xanh”
Thiãn nhiãn âäú kë, ghen gheït våïi naìng. Häöng nhan baûc mãûnh, caïi sàõc âeûp “sàõc saío màûn maì” khiãún thiãn nhiãn cuîng phaíi âäú kë, ghen gheït áúy âaî dæû baïo træåïc mäüt cuäüc âåìi âáöy soïng gioï seî áûp âãún våïi naìng. Ng Du âaî khäng tiãúc låìi ca ngåüi sàõc âeûp vaì taìi nghãû cuía naìng Kiãöu. Khaïc hàón Thuyï Ván, Th Kiãöu thäng minh, âa taìi, âa caím, mäüt con ngæåìi nháút mæûc taìi hoa: Taìi thå, taìi hoaû, taìi âaìn cuía Th Kiãöu âaût tåïi mæïc tuyãût diãûu:
“ Thäng minh väún sàón tênh tråìi
Pha nghãö thi hoaû âuí